Regeneracja prądnic:

> Zakład Elektrotechniczny, Jarosław Stybaniewicz, tel. 604 473 192, tomaszstybaniew@tuchola.pl
    Bladowo 35, 89-500 Tuchola,

Prądnica P9a.
-typ P9a 6V 45W  prądu stałego z plusem na masie,
-obroty znamionowe prądnicy 4000 obr/min,
-stosunek obrotów wału silnika do wałka prądnicy 1:1,2
-regulator prądnicy typ RG9a, napięcie 6V/7,5 A

Sprawdzenie prądnicy P9a.
 W celu sprawdzenia prądnicy P9a należy do zacisków "16" i "18" (zwarte) i do masy, dołączyć żarówkę 6V/40W, lub 6V2x25W. Następnie zadając obroty przy użyciu wiertarki (2-3tys.obr/min) prądnica powinna wzbudzić się samoczynnie i wytwarzać prąd powodujący jasne świecenie żarówki (U>6V). 

W szczególnym przypadku np. jeżeli prądnica nie była użytkowana przez bardzo długi okres czasu, to może się nie wzbudzić. Wówczas należy żarówkę dołączać dopiero po rozpędzeniu prądnicy, a jeżeli i to nie daje efektu, to prądnicę należy namagnesować wg opisu jak w dalszej części artykułu. 

 Oczywiście należy tutaj wspomnieć, że jeżeli prądnica jest sprawna i namagnesowana, to później podczas eksploatacji magnesuje się już samoczynnie przy każdorazowym uruchomieniu motocykla.

Ładowanie
Za włączenie prądnicy do obwodów instalacji motocykla odpowiada regulator napięcia i włącza ją dopiero wtedy, gdy prądnica osiągnie odpowiednio wysokie napięcie ( UP9a > Uaku ). Włączenie prądnicy do instalacji motocykla jest sygnalizowane przez zgaśnięcie czerwonej kontrolki ładowania i świadczy o tym, że prądnica rozpoczęła wspomaganie akumulatora w dostarczaniu prądu do instalacji motocykla. Całkowite przejęcie roli dostawcy prądu (z ładowaniem akumulatora włącznie), następuje dopiero przy odpowiednio wysokich obrotach P9a (3-4tys. obr/min, zależnie od stanu techn. prądnicy).

Ustawienie biegunowości prądnicy P9a (Przemagnesowanie).
Prądnica P9a w oryginalnej instalacji Junaka pracuje z plusem na masie jednak nic nie stoi na przeszkodzie, żeby pracowała z minusem na masie jeżeli zajdzie taka potrzeba. Biegunowość prądnicy samowzbudnej zależy tylko od odpowiedniego namagnesowania rdzenia i w każdej chwili można ją przemagnesować na dowolną biegunowość. Prądnica P9a wystartuje zawsze z biegunowością ściśle zależną od magnetyzmu szczątkowego pozostającego w rdzeniu stojana i będzie zawsze zgodna z biegunowością ostatniej pracy prądnicy, lub z biegunowością ostatnio przyłożonego prądu do jej zacisków.

W celu zmiany biegunowości z "plus na masie" na "minus na masie" wystarczy przemagnesować prądnicę poprzez krótkotrwałe podłączenie jej do źródła prądu wg poniższych rysunków. Poza tym należy pamiętać o odwrotnym podłączeniu akumulatora do instalacji elektrycznej motocykla, zgodnie z biegunowością prądnicy. Pozostała część instalacji nie wymaga żadnych przeróbek związanych ze zmianą biegunowości, z wyjątkiem regulatora napięcia o czym będzie napisane dalej.

Plus na masie. Jeżeli prądnica ma być (+) na masie, to (+) aku dołączamy do masy prądnicy, a (-) do 16 i 18 . Minus na masie. Jeżeli prądnica ma być (-) na masie, to (-) aku dołączamy do masy prądnicy, a (+) do 16 i 18 

Każde podłączenie akumulatora do prądnicy wg powyższych rysunków powoduje namagnesowanie rdzenia, oraz pracę prądnicy jako zwykłego silnika (wirnik się kręci). W obydwu przypadkach w momencie podłaczenia aku do prądnicy, wirnik powinien obracać się wolno i stabilnie w prawo co jest już pewnym wskaźnikiem o sprawności prądnicy. W związku z powyższym zawsze należy zwracać uwagę na ostatnie podłączenie (+)(-) aku z prądnicą, ponieważ to będzie decydować o jej biegunowości plus czy minus na masie.

Regulator
Prądnica P9a i regulator RG9a może pracować z plusem na masie jak również z minusem na masie.
W celu zmiany biegunowości w zestawieniu P9a z RG9a wystarczy tylko przemagnesować prądnicę P9a i odwrotnie podłączyć aku do instalacji motocykla.

Tabela 1. Regulatory napięcia do Junaka - Instalacja elektryczna 6V.




Regulator napięcia do Junaka RG9a 6V/7,5A (mechaniczny).

Instalacja plus na masie.








Prądnica P9a może również  współpracować z elektronicznym. regulatorem napięcia  RP-15t (6V/10A) do motocykla MZ.

Instalacja minus na masie.

Wymaga  przemagnesowania prądnicy - minus na masie i odwrotnego podłaczenia akumulatora - minus na masie.



Prądnica P9a może również współpracować z
elektronicznym regulatorem napięcia z Allegro (brak ogranicznika prądu).
Instalacja plus na masie





 

Tabela 2.  Podłączenie regulatorów napięcia 6V i 12V. 
Typ Regulator od pojazdu
U
[V]
ogr. prądu [A] Masa zacisk szczotki zacisk wzbudzenie zacisk akumulatora
RG9a Junak   6 7,5 plus 16 18 19
RP-15t MZ-TS 6 10 minus szcz wzb +6
ERNAP-2e 126p 12 16 minus 51 67 30
RP-126 126p 12 16 minus 51 67 30


Instalacja 12V.
W szczególnych przypadkach instalacja elektryczna Junaka może również pracować z napięciem 12V. Jednak wtedy należy przezwoić P9a na 12V, oraz wymienić wszystkie odbiorniki prądu z 6 na 12V. Wymienić należy akumulator, regulator napięcia, żarówki, sygnał itp. W instalacji 12V wszystkie prądy w obwodach instalacji będą o połowę mniejsze, natomiast moc P9a będzie taka sama P=45W.

Podłączenia.
Nieumyślne odwrotne podłączenie akumulatora do instalacji motocykla z reglerem mechanicznym, spowoduje przemagnesowanie prądnicy i odwrócenie biegunowości w instalacji motocykla. Zjawisko to wystąpi tylko jeden raz, po uruchomieniu silnika z chwilą załączenia się styku prądowego reglera i od tego momentu instalacja będzie pracować poprawnie z bieżącą biegunowością. Jest to zjawisko niegroźne tylko pozornie (odwrotne podł. aku) i należy wystrzegać się takich błędów. W takiej sytuacji istnieje większe prawdopodobieństwo sklejenia się styków reglera, z uwagi na chwilowy duży prąd wsteczny z aku do prądnicy. Sklejenie styków prądowych reglera grozi uszkodzeniem  prądnicy P9a.
Jeżeli na stałe zamierzamy zmienić biegunowość instalacji, (lub przywrócić biegunowość) to należy postępować tak, jak to było opisane wcześniej w/g kolejności: najpierw wykonać przemagnesowanie prądnicy, następnie odwrotnie podłączyć aku do instalacji motocykla.

Nieumyślne odwrotne podłączenie akumulatora do instalacji motocykla z reglerem elektronicznym będzie widoczne już w momencie podłączania aku (iskrzenie). Grozi to uszkodzeniem regulatora, jak również uszkodzeniem prądnicy.

Regulator mechaniczny może pracować w instalacji elektr. z (+), jak również z (-) na masie. Natomiast regulator elektroniczny musi być odpowiedni dla konkretnej biegunowości instalacji motocykla.

W przypadku uszkodzenia regulatora (sklejenie styków -r.mech)(zwarcie diody -r.ele) podczas pracy silnika, nic się nie stanie i wszystko będzie pracować poprawnie. Natomiast dopiero po wyłączeniu silnika, obwód będzie pozostawał zamknięty (prądnica-aku), co w rezultacie dłuższego oddziaływania może doprowadzić do uszkodzenia prądnicy, a nawet zapalenia się instalacji motocykla.

Ważne.
Przede wszystkim należy zadbać o właściwe zabezpieczenie instalacji elektrycznej motocykla przed zwarciami przeciążeniami itp. odpowiednim bezpiecznikiem.






 



Współczynnik temperaturowy oporu miedzi wynosi 0,0043/1stC.
6zw na wirniku P9a = około 130cm DNE
1mb DNE 0,9 = 0,027R